Ali Şir Nevai Kısaca Hayatı Biyografisi Kimdir

Ali Şir Nevai bilgi {featured}

Ali Şir Nevai Kimdir Eserleri Nelerdir ?

15. yüzyılda yaşamış olan ve hayatını edebiyat üzerine yoğunlaştırarak birçok esere sahip olan Ali Şir Nevai’nin Çağatayca edebiyatının oluşmasına büyük ölçüde katkı sağladığını söyleyebiliriz. Ali Şir Nevai’ye ait olan ve günümüze kadar ulaşabilmiş 30’u geçkin eser vardır.

Ali Şir Nevai dönemin en büyük edebiyat özelliklerinden olan eserlerin Farsça kullanılarak yazılmasına karşı çıkan, Türkçeyi yetersiz bir dil olarak gören yazarlara da tepki göstermiştir. Muhakemet'ül Lugateyn eserinde de bu konudan bahsederek Türkçe’nin Farsça kadar büyük bir dil haline gelebileceği ve hatta Farsçadan daha fazla kullanılan ve daha güzel bir dil haline geleceğini belirterek, eserlerinde insanlara Farsça yerine Türkçe kullanmaları konusunda uyarmıştır.

Ali Şir Nevai sadece Türkler ve Türk dilini kullananlar için eserler yazmamıştır. Dünyanın birçok farklı noktasında çeşitli eserleri ile bu bölgelerde de etkisini göstermeyi başarmıştır. Ali Şir Nevai’nin Muhakemet'ül Lugateyn eseri Divânu Lügati't-Türk’ten sonra Türk dili adına büyük önem taşıyan ikinci eser olarak gösterilebilir ve Çağatayca Türkçesi’nin yayılmasında büyük etkili olduğunu söyleyebiliriz.

Ali Şir Nevai’nin Eserleri

Ali Şir Nevai’nin dördü Türkçe, biri Farsça olmak üzere beş divanı vardır. Türkçe divanlarının genel adı Hazain-ül-Maani’dir.

Türkçe divanlar sırasıyla; 

1) Garaib-üs-Sıgar: Çocukluğunda yazmış olduğu şiirlerden meydana gelmiştir.
2) Nevadir-üş-Şebab: Gençliğinde yazdığı şiirleri ihtiva etmektedir. 

3) Bedayi-ül-Vasat: Olgunluk devresine ait şiirleri bu eserde toplamıştır.
4) Fevaid-ül-Kiber: Yaşlılığında söylemiş olduğu şiirlere ayrılmıştır.


Ali Şir Nevai’nin diğer eserleri şunlardır;


1) Hayret-ül-Ebrar: İslam ahlakı, tasavvuf, iman, adalet, doğruluk, ilim, cehalet, yiğitlik, edeb gibi konular üzerine yazılmış, manzum makale ve hikayelerden müteşekkil bir mesnevidir. 
2) Ferhad ve Şirin. 
3) Leyla ve Mecnun: Nevai’nin üçüncü mesnevisidir. Bu mesnevi, Nizami’nin ve Hüsrev-i Dehlevi’nin izinde yazılmış olmakla beraber, olayların psikolojisi, tasviri ve sosyal hayat içinde işleyişi bakımından tamamiyle orijinal, milli ve mahalli bir eser görünüşündedir. Hikayede şahısların ve olayların tasviri, kelimelerle yapılan bir tablo halinde, adeta Orta Asya hayatını ortaya sermektedir. 
4) Seb’a-i Seyyare: Bu mesnevi, meşhur Sasani Hükümdarı Behram-ı Gur’un hikayesidir. Daha çocukken babası tarafından Medain’den çıkarılan ve babasının ölümünden sonra çıkan taht kavgaları arasında, bir ordu ile Medain’e gelerek hükümdar olan Behram-ı Gur’un yaptığı savaşlar, av maceraları bu mesnevinin mevzuunu teşkil etmektedir. 
5) Sedd-i İskenderi: Bu mesnevi, Zülkarneyn aleyhisselamın hayatını, fetihlerini, kahramanlıklarını ve adaletini anlatan bir İskendernamedir. Beş mesnevisinden meydana gelen Hamse’si ile Türk edebiyatında ilk hamse yazan da Ali Şir Nevai’dir. 
6) Lisan-üt-Tayr: Büyük alim Feridüddin-i Attar’ın Mantık-ut-Tayr’ına nazire olarak yazılmış, 3500 beytten meydana gelen tasavvufi bir eserdir. 
7) Muhakemet-ül-Lügateyn,
8 ) Mecalis-ün-Nefais: Bu eser, Türk edebiyatında ilk defa Ali Şir Nevai tarafından yazılan bir şairler tezkeresidir ve pek çok şair tarafından örnek alınmıştır. 
9) Mizan-ül-Evzan: Türkçe olup, bu eserde, Orta Asya Türk nazım şekilleri hakkında bilgiler ve örnekler verilmektedir.
10) Nesaim-ül-Mehabbe: Orta Asya’da yaşayan velilerin hayat ve menkıbelerini anlatan bir Tezkiret-ül-Evliya’dır. Tasavvufun Türkler arasında nasıl karşılandığı, büyük velilerin Türklerden nasıl saygı ve sevgi gördüğü, Türk tasavvufu hakkında bilgiler veren bu eserde, özellikle halk psikolojisi bakımından önemli çizgiler vardır. 
11) Nazm-ül-Cevahir (Türkçe), 
12) Hamset-ül-Mütehayyirin,
13) Tuhfet-ül-Müluk (Farisi), 
14) Münşeat (Türkçe), 
15) Sirac-ül-Müslimin, 
16) Tarih-ül-Enbiya (Türkçe), 
17) Mahbub-ül-Kulub fil-Ahlak, 
18) Seyf-ül-Hadi ve Rekabet-ül-Münadi





Yorum Gönder

[blogger]

Author Name

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

YazılıBilgi | Copyright © 2013. Blogger tarafından desteklenmektedir.